Yazı Detayı
19 Kasım 2013 - Salı 09:16
 
ALİYEV-SARKISYAN GÖRÜŞMESİ: Yeni Bir Dönem mi?
Şenol KANTARCI
https://twitter.com/senolkantarci
 
 

AGİT Minsk Grubu eşbaşkanları tarafından yapılan açıklamaya göre Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Devlet Başkanı Serj Sarkisyan  büyük bir ihtimalle 19 Kasım 2013’te Dağlık Karabağ sorununun çözümüne yönelik Viyana veya Zürih’te bir araya geliyorlar.

Yaklaşık olarak 20 yıldır dondurulmuş olarak bekleyen önemli anlaşmazlıklardan birisi olan Dağlık Karabağ ile Ermenistan tarafından 1992-1993 yıllarında işgal edilen Azerbaycan toprakları konusu, Güney Kafkasya’nın çözüm bekleyen önemli sorunlarından birisi olarak durmaktadır.

Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinin başladığı 1980’li yılların sonlarına doğru, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye’den toprak taleplerinde bulunan Ermeniler, SSCB’nin yıkılışını takip eden süreçte Karabağ bölgesinin dağlık kısmına yönelik taleplerini açıktan dillendirmeye başlamışlar hatta 1988’de tek taraflı olarak gerçekleştirdikleri referandumla bağımsızlık kararı almışlardır. O dönemde Dağlık Karabağ, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlı özerk bir bölge idi.

1989 yılı Mayıs ayında Ermeniler tarafından yapılan saldırılar sonucu Dağlık Karabağ bölgesindeki Türkler göçe zorlanmıştır. 30 Kasım 1989’da Ermenistan Parlamentosu Dağlık Karabağ’ı ilhak kararı alarak bölgede gerginliği iyice tırmandırmıştır. Bu dönemdeki ilginç gelişmelerden birisi de Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki karışıklıkları önlemek için gönderilen Sovyet Ordusu, saldırıları önlemek yerine Ermenilerin tarafına geçmiş, hatta bu dönemde yani 20 Ocak 1990’da Bakü katliamını gerçekleştirmiştir.

Kısa süre içerisinde Ermeniler ile Türkler arasında 1988’de başlayan küçük çaplı çatışmalar 1990’ların başından itibaren tam anlamıyla savaşa dönüşmüştür. Bakü yönetimi 26 Kasım 1991’de Dağlık Karabağ’ın özerklik statüsünü kaldırmış olsa da bağımsızlık sonrası yeni kurulan ordusuyla Ermenistan, Dağlık Karabağ’a girerek işgal etmiş olduğu Laçin koridoruyla da Karabağ ile Ermenistan arasındaki kara bağlantısını kurmuştur. Daha sonra sırasıyla Ermeniler 18 Şubat 1992’de Hocavend’i, 25-26 Şubat 1992’de insanlık dışı büyük bir katliam gerçekleştirerek Hocalı’yı işgal etmişlerdir. Bu işgalleri 8 Mayıs 1992’de Suşa, 18 Mayıs 1992’de Laçin’in tamamı, 4 Nisan 1993’te Kelbecer, 23 Temmuz 1993’te Ağdam, 24 Ağustos 1993’te Fuzuli, 27 Ekim 1993’te Zengilan, 26 Ağustos 1993’te Cebrayil ve 31 Ağustos 1993’te de Gubadlı kentinin işgali izlemiştir. Böylece Ermenistan Azerbaycan topraklarının yaklaşık olarak yüzde 18’lik bölümünü işgal etmiştir.

Bu işgaller sonrasında 5 Mayıs 1994’te Bişkek’te bir araya getirilen taraflar arasında ateşkes antlaşması imzalanmıştır.

Ermenistan ile Azerbaycan arasında yaklaşık olarak 6 yıl süren savaş sonucunda 20 bin Türk hayatını kaybetmiş ve Ermeni işgalleri neticesinde, yaklaşık olarak 1 milyon’a yakın Türk, Bakü ile Azerbaycan’ın değişik bölgelerine zorunlu olarak göç etmek zorunda kalmıştır.

Yaklaşık 20 yıldır devam eden işgal sürecinde taraflar arasında gerginlik artarak devam etmiş, taraflar, uzlaşma noktasında Erivan yönetiminin taviz vermeyen tavrı yüzünden bir arpa boyu dahi yol kat edilememiştir.

Tarafları uzlaştırma noktasında uluslararası örgütlerden gerek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin konuyla ilgili almış olduğu kararları uygulamadaki başarısızlığı gerekse BM Güvenlik Konseyi’nin sorunun barışçıl yönlerden çözümü için yetki verdiği ve eşbaşkanlıkları Rusya, ABD ve Fransa’dan oluşan AGİT (AGİK) Minsk Grubu’nun başarısızlığı dikkatleri çekmiştir.

Taraflar 2008-2012 yılları arasında devlet başkanları nezdinde 14 defa bir araya gelmiş olmasına rağmen görüşmelerde herhangi bir ilerleme kaydedilememiştir.

Ermenistan’da yayımlanan Hraparak Gazetesi’nin haberine göre Aliyev ve Sarkisyan 19 Kasım 2013’te Viyana veya Zürih’te yeniden bir araya gelecekler. Görüşmelerden olumlu bir sonuç çıkacağı beklentisi çok zayıf olmakla birlikte, Türk Dışişleri’nin son günlerde Ermenistan sınırında, sınır kapısında ve demiryolunda çalışma yaptırtması, Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun TBMM Dışişleri Komisyonu’nda yaptığı bilgilendirme toplantısında sınırda yapılan hazırlıkların doğru olduğunu ve Azerbaycan’ı ikna etmeleri halinde sürpriz bir şekilde Ermenistan’a sınır kapılarını açacağını belirtmesi ve yine  Washington yönetiminin de bu konuda Türkiye’yi cesaretlendirmesi gibi gelişmeler, ‘acaba bu defa Aliyev-Sarkisyan görüşmesinden bir ilerleme kaydedilebilir mi?’sorusunu düşündürmektedir.

2008-2009 ‘Futbol Diplomasisi’ olarak isimlendirdiğimiz dönemde bir taraftan ‘Futbol Diplomasisi’ devam ederken bir taraftan da Zürih’te Azerbaycan tarafı bypass edilerek Ankara ile Erivan tarafından yürütülen ‘Gizli Diplomasi’ sürecinde Davutoğlu ile Nalbantyan arasında imzalanan Karabağ ve işgal konularının yer almadığı protokoller sürecinde Bakü, küstürülmüştü. Türkiye’nin taviz vererek imzaladığı protokolleri Ermenistan Anayasa Mahkemesi kabul etmemiş ve bu durum da Ermenistan’ın Türkiye olan ilişkileri yine çıkmaza sokmuştu.

Şu anda cevaplanması gereken sorulardan birisi de ‘ne değişti?’ Türkiye tarafından sınırlarda çalışma yapıldığına göre Ermenistan’la Türkiye arasında  bu defa ne tür bir gizli diplomasi yürütüldü? Ankara, Bakü’yü hangi konuda ikna edecek? Ekim ayında Azerbaycan’da yeniden 5 yıllığına devlet başkanı seçilen Aliyev, Azerbaycan kamuoyunda çok hassas bir konu olan Karabağ ve işgaller konusunda nasıl ikna edilecek?

Bütün bu soruların cevaplarını ilerleyen günlerde gelişmeleri izleyerek öğrenme imkanına sahip olacağız. Şurası bir gerçek ki, 2008-2009 da yürütülen diplomasinin gizliliği ayyuka çıkmış henüz protokoller imzalanmadan birçok konu medyaya yansımıştı, bundan ders alınmış olmalı ki, şu anda hazırlıklar yapıldığına göre ayrıca kamuoyuna da bir şey yansımadığına göre, gerçek gizli diplomasinin bu defa yapıldığını kabul etmek gerekiyor. Peki ne olacak? Bekleyip göreceğiz…

 

 

 
Etiketler: ALİYEVSARKISYAN, GÖRÜŞMESİ, Yeni, Bir, Dönem, mi
Yorumlar
Haber Yazılımı